Ano Ba Ang Tinatawag Na Right-Of-Way?


“ANO BA ANG TINATAWAG NA RIGHT-OF-WAY?” KAILANGAN BANG BAYARAN ANG LUPA NA NASAKOP NG RIGHT-OF-WAY?”

ANG RIGHT-OF-WAY AY ANG KARAPATAN NA TINATALAGA NG BATAS PARA SA ISANG MAY-ARI NG LUPA NA NAPAPALIGIRAN NG LUPA NA PAG-AARI NG IBANG TAO NA KUMUHA NG NARARAPAT NA DAANAN UPANG SIYA AY MAKALABAS AT MAKAPASOK SA KANYANG LUPANG MULA SA PINAKAMALAPIT NA PUBLIKONG DAANAN.

ANG LUPA NA NAPAPALIGIRAN (SERVIENT ESTATE) AY MAY TUNGKULIN NA BAYARAN ANG LUPA NA NASAKOP NG RIGHT-OF-WAY AT MGA DANYOS NA NATAMO NG LUPANG NAKAPALIGID AT NAAPEKTUHAN NG NASABING DAANAN (DOMINANT ESTATE).


May nagtanong sa E-Lawyers Online tungkol sa konsepto ng right-of-way at ang reader ay nagtanong kung required ba niya na bigyan ang kapitbahay niya na nasa likuran at pagbayarin ang lupa na ginamit bilang right-of-way. Ganito ang tanong niya:

“Attorney, ano po ba ang sinasabing right-of-way? Dahil po ang kapitbahay ko po ay nananakot na idemanda ako kung hindi ako magbigay sa kanya ng right-of-way. bale po siya ay nasa looban at may tatlong daanan naman palabas sa kanyang lupa. Kaso gusto niya po na ako ay magbigay ng right-of-way dahil maganda po ang frontage ko at balak niya po lagyan ng tindahan dahil ito po ay nakaharap sa mataong daanan. Required daw po ako magbigay ng libre pero hindi po ako pumayag. Ano po ba ang dapat gawin?”

Ang right-of-way ay isang limitasyon sa isang ownership ng lupa o pag-arri ng lupa. Ito ay ang karapatan na tinatalaga ng batas para sa isang lupa na napapaligiran ng iba pang lupa na pag-aari ng ibang tao na kumuha ng nararapat na daanan upang siya ay makalabas at makapasok sa kanyang lupain mula sa pinakamalapit na publikong daanan. Ang batas sa right-of-way ay nasa Article 649 at 650 ng New Civil Code.

Article 649. The owner, or any person who by virtue of a real right may cultivate or use any immovable, which is surrounded by other immovables pertaining to other persons and without adequate outlet to a public highway, is entitled to demand a right of way through the neighboring estates, after payment of the proper indemnity.

Should this easement be established in such a manner that its use may be continuous for all the needs of the dominant estate, establishing a permanent passage, the indemnity shall consist of the value of the land occupied and the amount of the damage caused to the servient estate.

In case the right of way is limited to the necessary passage for the cultivation of the estate surrounded by others and for the gathering of its crops through the servient estate without a permanent way, the indemnity shall consist in the payment of the damages caused by such encumbrance.

This easement is not compulsory if the isolation of the immovable is due to the proprietor’s own acts.

Article 650. The easement of right of way shall be established at the point least prejudicial to the servient estate, and, insofar as consistent with this rule, where the distance from the dominant estate to a public highway may be the shortest.

Upang makakuha ng easement of right of way, the following requisites should be met:

1. The dominant estate is surrounded by other immovables and has no adequate outlet to a public highway;

2. There is payment of proper indemnity;

3.   The isolation is not due to the acts of the proprietor of the dominant estate; and

4.   The right of way claimed is at the point least prejudicial to the servient estate; and insofar as consistent with this rule, where the distance from the dominant estate to a public highway may be the shortest.

Sa kaso ng reader na nagtanong sa E-Lawyers Online, hindi siya pwedeng mapwersa na ibigay ang right-of-way sa kapitbahay dahil may dalawa pang option siya at ang daan sa public road na pinili ng kapitbahay ay ang pinakamalayo. Ang right-of-way ay dapat sa pinakamalapit na rota o distance sa public road. Ganun din, dapat bayaran siya ng danyos para sa makukuhang lupa dahil ito ay hindi libre.

Kung gusto nyo na magkonsulta tungkol sa right-of-way, register at my website at www.e-lawyersonline.com.

Visit and also like my FB page E-Lawyers Online. Ito ang link http://www.facebook.com/E.Lawyers.Online.


Leave a Reply