Maaari Bang Isanla Ang Property Ng Magkalive-in Kahit Na Walang Pirma Ang Karelasyon?

 

“ATTY., MAY KARAPATAN BA AKO ISANGLA ANG PUNDAR NAMIN NG LIVE-IN PARTNER KO KAHIT WALA SIYA SIGNATURE?”

ANG PROPERTY NA NAPUNDAR NG NASA ISANG LIVE-IN RELATIONSHIP AY CONSIDERED NA ISANG PROPERTY RELATION NA CO-OWNERSHIP BASED SA KANILANG CONTRIBUTION SA PAGPUNDAR SA PROPERTY. ANG ISANG LIVE-IN PARTNER AY HINDI NIYA PWEDENG IBENTA, IPAMIGAY O ISANGLA ANG PROPERTY NA NAPUNDAR NILA SA LIVE-IN RELATIONSHIP NG WALANG CONSENT O PAGPAYAG NG KANYANG KALIVE-IN PARTNER. 

May mga katanungan sa E-Lawyers Online tungkol sa problema ng pagbebenta o pagsasangla ng property ng isang tao na napundar sa isang live-in relationship habang nagsasama sila o ang hatian sa mga napundar nila. Ganito ang problem ng isang reader ng E-Lawyers Online:

“May nabili po kami na condo unit ng live-in partner ko, medyo nagkakalabuan na kami at gusto na niya ibenta sa friend niya ang share niya. Ayaw ko po per mapilit siya. May karapatan ba ako na pigilan siya. Please help atty.”

“Atty., ang live-in partner, ay ex na pala ay sinangla ang lupa na nabili namin na hindi ko alam. May habol pa ba ako doon?”

Ang live-in relationship ay isang relasyon kung saan walang nabuong legal na relasyon sa batas. Dahil wala silang legal na relasyon, sila ay walang matatawag na conjugal property ayon sa Family Code. Ang conjugal property relation ay lamang kung nagpakasal na ang dalawang tao. Once na nakasal ang isang tao, siya ay may nabuong conjugal property relation sa kanyang asawa ayon sa Article 88 ng Family Code. Walang batas o regulasyon sa Family Code o Rules of Court ang nagsasaad na ang mga nasa live-in relationship ay may tinatawag na conjugal property.

Ang namumuong property relation ng nasa isang live-in relationship ay “co-ownership”.

Ayon sa Article 147 ng Family Code, kung nag LIVE-IN ang babae at lalaki na parehong single o kaya ay nagpakasal under a VOID MARRIAGE, ang kaniwalng sweldo ay hahatiin in equal shares at ang mga property na napundar nila sa kanilang pagod at tiyaga ay hahatiin ng naayon sa kanilang actual contribution dito. Kung walang proof sa kanilang actual contribution, ang property na napundar ay hahatiin sa equal shares sa pamamagitan ng kanilang magkasamang pagpapagod at pagtratrabaho. Sabi ng batas na ang asawa na nag-alaga at nagmaintain ng pamilya at ng kabahayan ay considered na kasama sa nagpagod at nagtrabaho sa pagpupundar ng property kahit wala siyang pera na naiambag dito. Ang share sa property na napundar sa ganitong samahan ay hindi pwedeng isangla o ibenta habang sila ay buhay pa kung walang consent ang kinakasama o asawa hanggang sila ay magkahiwalay. Kung ang isang asawa sa void marriage ay in good faith o walang kasalanan, ang share sa property na napundar ng asawa na may kasalanan ay forfeited o mapupunta sa kanilang mga anak, o mga apo o kung walang anak o apo, ay mapupunta ito sa asawa na walang kasalanan at ito ay makukuha sa panahon ng paghihiwalay nila.

Art. 147. When a man and a woman who are capacitated to marry each other, live exclusively with each other as husband and wife without the benefit of marriage or under a void marriage, their wages and salaries shall be owned by them in equal shares and the property acquired by both of them through their work or industry shall be governed by the rules on co-ownership.

In the absence of proof to the contrary, properties acquired while they lived together shall be presumed to have been obtained by their joint efforts, work or industry, and shall be owned by them in equal shares. For purposes of this Article, a party who did not participate in the acquisition by the other party of any property shall be deemed to have contributed jointly in the acquisition thereof if the former’s efforts consisted in the care and maintenance of the family and of the household.

Neither party can encumber or dispose by acts inter vivos of his or her share in the property acquired during cohabitation and owned in common, without the consent of the other, until after the termination of their cohabitation.

When only one of the parties to a void marriage is in good faith, the share of the party in bad faith in the co-ownership shall be forfeited in favor of their common children. In case of default of or waiver by any or all of the common children or their descendants, each vacant share shall belong to the respective surviving descendants. In the absence of descendants, such share shall belong to the innocent party. In all cases, the forfeiture shall take place upon termination of the cohabitation. (144a)

In the Supreme Case of Mercado-Fehr v. Bruno Fehr, 460 Phil. 445 (2003), for Article 147 of the Family Code to apply, the following elements must be present:

1.      The man and the woman must be capacitated to marry each other;

2.      They live exclusively with each other as husband and wife; and

3.      Their union is without the benefit of marriage, or their marriage is void.

Paano kung ibenenta ang share o sinangla ang share ng isang live-in partner ng walang consent ng other live-in partner?

Sa bagong kaso ng Mactan Cebu International Airport Authority vs. Heirs of Ijorda, et. al., [GR No. 173140, January 11, 2016], sinabi ng Supreme Court na ang bentahan ng isang property na co-owned na walang express o hayagang permiso galing sa mga co-owner ay unenforceable o hindi pwedeng ipatupad sa korte ayon sa Article 1317 of the New Civil Code:

Art. 1317. No one may contract in the name of another without being authorized by the latter, or unless he has by law a right to represent him.

A contract entered into in the name of another by one who has no authority or legal representation, or who has acted beyond his powers, shall be unenforceable, unless it is ratified, expressly or impliedly, by the person on whose behalf it has been executed, before it is revoked by the other contracting party.

Dahil ang kontrata ng bentahan ng propertyna co-owned na walang express o hayagang permiso galing sa mga co-owner ay unenforceable o hindi pwedeng ipatupad sa korte ayon sa Article 1317 of the New Civil Code, ang buyer o nakabili ay hindi pwedeng pumunta sa korte upang ipatupad ang bentahan. Ang remedy niya lamang ay ipareimburse ang kanyang binayad sa nagbenta o kaya manatiling co-owner ng property hawak ang share ng nagbenta at hilingin ang partition nito.

Ano ang remedy ng live-in partner laban sa bentahan o sanglaan?

Pwede niya ipavoid sa korte ang bentahan o sanglaan ng share ng live-in partner niya kung ito ay nabenta o nasangla habang sila ay nagsasama pa.

Ano ang remedy naman ng isang live-in partner upang makuha niya ang share niya sa co-ownership ng kanilang live-in relationship?

Ang isang live-in partner ay pwedeng magsampa ng petition for judicial partition of co-owned property. Nasa Article 500 ng New Civil Code ang dapat gawin sa korte ng co-wner sa judicial partition. Magkakaroon ng accounting sa mga benepisyo na natanggap ng isa (ex: rentals kung ginamit lang ito ng isang live-in partner) at mga nagastos para dito (ex: repairs na binayad ng isang partner).

Art. 500. Upon partition, there shall be a mutual accounting for benefits received and reimbursements for expenses made. Likewise, each co-owner shall pay for damages caused by reason of his negligence or fraud. (n)

Kung gusto nyo magtanong ukol sa live-in relationship o kung may tanong tungkol sa documentation, register at my website at www.e-lawyersonline.com.

Visit and also like my FB page E-Lawyers Online. Ito ang link http://www.facebook.com/E.Lawyers.Online.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *