Sponsored Links
Advertisement

May Karapatang Bang Magmana Ang Mga Apo Kung Unang Namatay Ang Kanilang Magulang?


“MAY KARAPATAN BA NA MAGMANA ANG MGA PAMANGKIN (APO) SA KANILANG LOLO AT LOLA KUNG UNANG NAMATAY ANG KANILANG MAGULANG?”

ANG PAGMAMANA SA ARI-ARIAN NG KAMAG-ANAK AY DAPAT SUMUNOD SA BATAS O PRINSIPYO NG BATAS NA “NEARER RELATIVE EXCLUDE THE FARTHER RELATIVE” O ANG BATAS NA ANG KAMAG-ANAK NA MALAPIT SA DUGO ANG UNANG MAY KARAPATAN NA MAG-MANA AT HINDI ANG MALAYONG KAMAG-ANAK SA DUGO.

KUNG KAYA ANG TIYO AT TIYA (KAPATID NG NAMATAY) AY WALANG KARAPATAN NA MAGMANA SA ARI-ARIAN KUNG MERONG NAIWANG MGA ANAK, ASAWA O MAGULANG ANG NAMATAY. KUNG UNANG NAMATAY NAMAN AY MAGULANG, ANG KANYANG MGA ANAK AY MAY KARAPATAN O “RIGHT OF REPRESENTATION” PARA MAGMANA SA MGA LOLO AT LOLA O MAGULANG NG UNANG NAMATAY. 

Karaniwan namin na-encounter na humihingi ng payo ay ang hindi pagbibigay ng mana sa mga pamangkin mula sa mga ari-arian ng namatay na lolo at lola dahil daw naunang namatay ang kanilang magulang. Ganito ang problem ng isang reader ng E-Lawyers Online:

“Attorney, nauna na pong namatay ang aming magulang. Ngayon po ay namatay na ang aming lolo. Pero po hindi daw kami pwede magmana sa lolo namin dahil nauna nang patay ang magulang namin. Tama po ba ito? May karapatan po ba kami sa mana sa lolo namin?”

May mga kaso pa na ang mga ari-arian ng magulang nila ay kinamkam ng kanilang mga tiyo at tiya at wala man lang binigay sila. Marami ang nagtatanong sa E-Lawyers Online tungkol sa kanilang gagawin upang labanan ang ganitong gawain ng mga tiyo at tiya nila. Ang New Civil Code of the Philippines ay ang kinapapalooban ng mga batas sa pagmamana o “Law on Succession” at sa batas na ito ay ang “order of Succession” o ang pagkakasunod sunod ng mga magmamana sa ari-arian ng isang namatay.

Ayon sa Article 979 ng New Civil Code (Law on Succession), kung walang last will and testament ang isang taong namatay, ang batas ng pagmamana na susundin ay ang nasa New Civil Code at ang unang may karapatan mag-mana sa ari-arian ng namatay ay ang kanyang mga anak at asawa (direct descending line). Kung walang mga anak at asawa, saka lang binibigyan ng batas ng karapatan na magmana ang mga magulang ng namatay (direct ascending line) ayon sa Article 985. Kung walang anak, asawa o magulang ang namatay na tao, saka lamang pwedeng magmana ang mga kapatid ng mga namatay (tiyo at tiya) at mga pamangkin (collateral relatives). Kung walang kamag-anak ang namatay, ang ari-arian niya ay mapupunta sa State o sa Republic of the Philippines bilang kahulihang tagapagmana.

Ang nasabing order of succession ay may prinsipyo na sinusunod na “NEARER RELATIVE EXCLUDE THE FARTHER RELATIVE” O ANG BATAS NA ANG KAMAG-ANAK NA MALAPIT SA DUGO ANG UNANG MAY KARAPATAN NA MAG-MANA AT HINDI ANG MALAYONG KAMAG-ANAK SA DUGO”. Kung kaya ang taong namatay na may ari-arian ay dapat manahin ng kanyang asawa at anak. Kung wala siyang asawa at anak, saka lamang pwedeng mabigyan ng mana ang kanyang magulang. Kung wala siyang asawa, anak at magulang, saka lamang pwedeng mabigyan ng mana ang kanyang mga kapatid at pamangkin. Ang presence o pagkakaroon ng asawa at anak ay automatic na nageexclude sa mga parents at sibling o kapatid na magmana sa ari-arian ng namatay.

Sa nagtanong na reader, hindi sila magmamana sa lolo nila dahil malayo sila based sa principle na NEARER RELATIVE EXCLUDE THE FARTHER RELATIVE” O ANG BATAS NA ANG KAMAG-ANAK NA MALAPIT SA DUGO ANG UNANG MAY KARAPATAN NA MAG-MANA AT HINDI ANG MALAYONG KAMAG-ANAK SA DUGO” ngunit may karapatan sila na magmana sa lolo nila by “right of representation”. Ito ang batas kung saan nirerepresenta nila ang kanilang mga magulang na naunang namatay para makuha ang share nila sa lolo. “Right of representation” as defined is Right created by fiction of law where the representative is raised to the place and degree of the person represented, and acquires the rights which the latter would have if he were living or could have inherited. Ayon sa New Civil Code:

Art. 970. Representation is a right created by fiction of law, by virtue of which the representative is raised to the place and the degree of the person represented, and acquires the rights which the latter would have if he were living or if he could have inherited. (942a)

Art. 971. The representative is called to the succession by the law and not by the person represented. The representative does not succeed the person represented but the one whom the person represented would have succeeded.

Based sa nasabing right of representation, ang mga pamangkin na unang namatay ang magulang ay hindi dapat pagkaitan ng mana mula sa lolo at lola nila dahil sila ay may karapatan na tumanggap nito sa batas bilang representative ng magulang nila. Kung ang mga magulang, tiyo at tiya ay kinamkam ang ari-arian ng mga namatay at hindi nabigyan ang mga asawa at anak nito, ang mga ito ay pwedeng ipakansela sa korte dahil wala silang karapatan na tanggalan ng karapatan na magmana ang asawa at anak ng namatay. Ang korte lamang ang may karapatan na magdeklara na walang karapatan ang isang tao na magmana at wala nang iba.

Kung gusto nyo na magkonsulta tungkol sa tamang pagbibigay ng mana ng ari-arian ng namatay at proseso ng paghahati-hati ng ari-arian ng namatay, register at my website at www.e-lawyersonline.com.

Visit and also like my FB page E-Lawyers Online. Ito ang link http://www.facebook.com/E.Lawyers.Online.

All copyright of this post is reserved by Atty. Marlon P. Valderama and E-Lawyers Online. Sharing is allowed provided the author is acknowledged and clearly indicated.


Leave a Reply