Sponsored Links
Advertisement

Paano Mailipat ang Titulo Ng Lupa Papunta Sa Kanyang Tagapagmana?


“ANO BA MGA LEGAL NA DOKUMENTO ANG KAILANGAN PARA MALIPAT ANG PANGALAN NG TITULO NG LUPA MULA SA TAONG NAMATAY PAPUNTA SA KANYANG TAGAPAGMANA?”

ANG LUPA, CONDO, KOTSE, DEPOSITO SA BANKO AT IBA PANG ARI-ARIANG KATULAD NG SHARES OF STOCK NG ISANG NAMATAY NA TAO AY HINDI MAIILIPAT SA NAME O PANGALAN NG KANYANG TAGAPAGMANA KUNG WALANG LEGAL NA DOKUMENTO NA PIRMADO NG MGA TAGAPAGMANA O ORDER NG KORTE PARA SA PAGLILIPAT NITO AT HINDI NABAYARAN ANG ESTATE TAX NA ITINALAGA NG BATAS.

Karaniwan sa atin na may mga naiwan na lupa, condo, kotse, deposito sa banko at iba pang ari-arian katulad ng shares of stock ang mga kamag-anak na namatay at hindi agad ito nalilipat sa pangalan o name ng mga taga-pagmana o heirs. Marami ang nagtatanong kung ano ba ang dokumentong legal na kailangan para malipat ang mga nasabing ari-arian papunta sa mga taga-pagmana. Ganito ang query ng isang reader ng E-Lawyers Online:

“Attorney, nag-iisa po akong anak ng namatay kong mga magulang at may naiwan po silang apat na lupa. Ano po ba dapat kong gawin at iprepare dokumento para malipat ko ang titulo sa akin?

“Magandang araw po. Alamin ko lang po kung ano po ba gagawin namin para mahati ang mga lupa na naiwan ng namatay namin na parents at malipat sa aming magkakapatid?

Merong mga nag-iiwan ng “Last Will and Testament” at ang iba naman ay walang naiwan at ang mga tagapagmana ay nagkakasundo na lamang sa pamamagitan ng pagpirma ng mga “Extrajudicial Settlement of Estate” at ipanonotaryo ito sa Notary Public. Kung walang “Last Will and Testament” o “Extrajudicial Settlement of Estate”, ang mga taga pagmana ng mga ari-arian ng namatay ay hindi malilipat sa pangalan o name ng mga taga-pagmana o heirs. Kung kaya ang dokumento na ito ay isang mahalagang bagay.

Kung ang naiwan ng namatay ay kaisa-isang anak at tagapagmana ng kanyang magulang, ang kanyang kailangan na legal na dokumento upang malipat ang titulo sa pangalan niya ay ang “Affidavit of Self-Adjudication of Sole Heir” o “Declaration of Heir and Self-Adjudication of Estate”. Ang legal na dokumento na ito ay pipirmahan ng kaisa-isang tagapagmana at ipapanotaryo sa Notary Public at ipaparehistro sa Registry of Deeds kung saan makikita ang nasabing lupa o ari-arian.

Kung ang naiwan ng namatay na tagapagmana ay marami at meron silang kasunduan sa paghahating mga naiwang ari-arian ng namatay, ang kailangan na legal na dokumento ay ang “Extrajudicial Settlement of Estate” na pipirmahan ng lahat na tagapagmana (compulsory heirs) katulad ng asawa at mga anak.

Kung ang mga tagapagmana ay hindi nagkakasundo sa paghahati-hati ng kanilang mga mana sa ari-arian ng namatay, kailangan ang isa sa kanila ay magsampa ng kaso sa korte na tinatawag na “Judicial Settlement of Estate” at ang korte ang magdedesisyon dito at ito ang gagamitin na legal na dokumento kung ito ay final and executory upang utusan ang Registry of Deeds na ilipat ang titulo ng naayon sa laman ng desisyon.

Kung meron naman na naiwan na “Last Will and Testament”, ito ay dapat i-probate sa korte o patunayan na ito ay pinirmahan ng namatay ng naayon sa batas at sa mga requirements ng batas. Kailangan ang isa sa kanila ay magsampa ng kaso sa korte na tinatawag na “Probate of Will o Allowance of Will” at ang korte ang magdedesisyon dito at ito ang gagamitin na legal na dokumento kung ito ay final and executory upang utusan ang Registry of Deeds na ilipat ang titulo ng naayon sa laman ng desisyon.

Ngunit pagkakaroon ng “Last Will and Testament” o “Extrajudicial Settlement of Estate” ay hindi sapat dahil kailangan na munang magbayad sa BIR ng “estate tax”. In a Supreme Court case, the High Court ruled that a judge commits a grave abuse of discretion when he orders a partial distribution of the estate without the payment of estate taxes. [Vera vs. Navarro, No. L-27745, October 18, 1977]

Ang estate tax ay isang buwis na binabayaran sa gobyerno upang malipat ang mga ari-arian ng namatay papunta sa mga tagapagmana nito. Ang estate tax ay based sa “net estate value” kung saan ito ay computed sa pamamagitan ng pagkuha sa gross estate value o kabuoang halaga ng mga ari-arian at babawasin ang mga nagastos sa medical, hospitalization, funeral and other expenses ng namatay at ang suma-total nito ay tinatawag na “net estate value”.

Kung net estate value ng ari-arian na naiwan ay less than P200,000 ang halaga, ito ay EXEMPTED sa estate tax. Kung ang net estate value ng ari-arian na naiwan naman ay P200,000-P500,000 ang halaga, ang estate tax ay 5% ng sobra sa P200,000. Bilang example, kung ang lupa na may net estate value na P300,000.00, ang estimated estate tax nito ay P5,000. Habang tumataas ang net estate value ay tumataas din ang estate tax na babayaran. Pwede nyo makita ang schedule of rate ng estate tax sa Section 84 ng National Internal Revenue Code of 1997.

Ang mga tagapagmana ay kailangan magfile ng notice of death sa BIR within 2 months mula sa araw ng pagkamatay ng may-ari ng lupa, condo, kotse, deposito sa banko at iba pang ari-arian katulad ng shares of stock at kailangan bayaran ang estate tax sa loob ng 6 months mula sa pagkamatay. Kung hindi ito agad nabayaran ay magkakaroon ito ng penalty/surcharge na 25% of the estate tax due at legal rate of interest na 12% per annum. Kung nabayaran ito sa BIR, sila ay magbibigay ng BIR Certificate Authorizing Registration (CAR) bilang pahintulot sa paglipat ng titulo ng lupa sa pangalan ng mga tagapagmana na nakalagay sa mga nasabing dokumento.

Bukod dito, kailangan din na bayaran ang transfer tax sa munisipyo o city base sa computation nila at bayaran ng buo ang mga amilyar o real estate taxes. Kung nabayaran na ang transfer tax at real estate tax, ang City Treasurer ay magbibigay ng Tax Clearance at Certification of Transfer Tax Payment bilang pahintulot sa paglipat ng titulo ng lupa sa pangalan ng mga tagapagmana.

Ang Registry of Deeds ay hindi irerehistro ang “Last Will and Testament” o “Extrajudicial Settlement of Estate” at ililipat ang pangalan ng titulo sa mga tagapagmana kung wala ang BIR Certificate Authorizing Registration (CAR), Tax Clearance at Certification of Transfer Tax Payment.

Kung gusto nyo na magkonsulta tungkol sa paglilipat ng mga lupa o ari-arian ng isang namatay, register at my website at www.e-lawyersonline.com.

Visit and also like my FB page E-Lawyers Online. Ito ang link http://www.facebook.com/E.Lawyers.Online.

 


Leave a Reply