Sponsored Links
Advertisement

Ano Ang Legal Na Proseso Sa Hatiian Ng Mamanahin?


 

“ATTY., SABI NG KAPATID KO NA MAY ASAWA NA MAY KAUGALIAN DAW SA BATAS, WALA DAW AKO SHARE SA BAHAY NG MAGULANG NAMIN DAHIL SA MGA MAY-ASAWA LANG AT AKO AY SINGLE PA, TOTOO PO BA?”

“MAY LEGAL NA BASEHAN BA ATTY. NA WALA DAW MANA MAKUKUHA ANG BUNSO AYON SA KAUGALIAN NG MATATANDA SA AMIN?”

ANG CUSTOM O KAUGALIAN NA LABAG SA BATAS, AGAINST PUBLIC ORDER AT PUBLIC POLICY AY WALANG LEGAL NA EPEKTO AT HINDI PINAPATUPAD. ANG CUSTOM O KAUGALIAN AY PWEDE LAMANG I-APPLY O GAMITIN KUNG ITO AY HINDI LABAG SA BATAS PERO KAILANGAN ITO PATUNAYAN NA ITO AY TOTOONG KAUGALIAN NG NAKARARAMI NAAYON SA EBIDENSIYA.

ANG MGA KAUGALIAN TUNGKOL SA PAGMAMANA NG ARI-ARIAN NG MAGULANG KUNG SAAN ANG ISANG ANAK AY NAWAWALAN NG KANYANG KARAPATAN SA BATAS AY HINDI PWEDENG IPATUPAD SA KORTE DAHIL ITO AY LABAG SA BATAS DAHIL ANG MGA NAIWANG LEHITIMONG ANAK AY LAHAT MAY KARAPATAN NA TUMANGGAP NG EQUAL O PARE-PAREHONG HALAGA NG MANA SA MAGULANG. ANG PAGIGING BUNSO O PANGANAY AY WALANG EPEKTO SA MATATANGGAP NA MANA DAHIL ITO AY DAPAT EQUALLY DIVIDED AT ANG HALAGA NG MANA NG MGA LEHITIMONG ANAK AY HINDI PWEDE BAWASAN O PALAKIHIN NG SINUMAN NA HINDI NAAYON SA BATAS.

Marami ang nagpadala ng question sa E-Lawyers Online tungkol sa umanong kaugalian nila sa pamilya na ang panganay na anak na lalaki lamang ang may karapatan na magmana o kaya ang mga anak na may-asawa lamang ang may karapatan magmana sa bahay ng kanilang magulang. Totoo ba ito? Ganito ang tanong ng  mga readers sa amin:

“Atty, bunso po ako at sabi nila ay wala ako hati sa mana sa bahay ng parents namin dahil bunso at single pa naman ako? May ganun po ba sa law?”

“Hello atty, yong kaugalian ba na ang panganay na lalaki ang dapat makatanggap ng bahay ng parents namin at kami ay wala?”

Ang batas na umiiral sa Pilipinas ay based sa ating New Civil Code of the Philippines at kung ano lamang ang nakasulat sa code na ito at iba pang code of laws like Revised Penal Code, Corporation Code at marami pang iba ay yon lamang ang batas na susundin ng mga tao at ng korte. Ang Pilipinas ay hindi isang “common law” country kung saan bukod sa nakasulat na batas ay gumagamit rin ng mga customs o kaugalian at tradition upang ipatupad ang batas. Ang mga common law countries ay tulad ng United KIngdom at United States of America. Bagamat ang batas na nakasulat lamang ang batayan sa Pilipinas ng mga tao, ang mga kaugalian o customs ay pwedeng gamitin din upang i-settle ang mga legal disputes pero hindi pwedeng gamitin o hindi pwedeng ipatupad ang anumang kaugalian o custom kung ito ay labag sa batas, against public order o public policy. Ito ay naayon sa ating Article 11 ng New Civil Code:

Article 11. Customs which are contrary to law, public order or public policy shall not be countenanced. (n)

Kung ang kaugalina o custom ay labag sa batas, against public order o public policy, pwede itong magamit sa korte upang maresolba ang anumang legal na sigalot pero kailangan itong patunayan bilang isang totoo at matagal na kaugalian na ginagawa na ng maraming tao at may sapat na ebidensiya. Ito ay nasa Article 12 ng New Civil Code:

Article 12. A custom must be proved as a fact, according to the rules of evidence. (n)

Paano ang mga kaugalian o customs ng pagbibigay ng mana galing sa magulang para sa panganay na kapatid na lalaki lamang at hindi pagbibigay ng mana sa ibang kapatid?

Walang batas na nagsasabi na ang mga lehitimong kapatid ay magkakaiba ang matatanggap na mana based sa kanilang edad o kasarian. Ayon sa Article 774 ng New Civil Code, ang “Succession” o “Pagmamana” ay isang paraan ng pagmamay-ari kung saan ang ari-arian, karapatan at obligasyon sa hangganan ng mana ng tao ay nalilipat sa pagkamatay ng isang tao sa pamamagitan ng “will” o kasulatan ng huling habilin o ayon sa itinakda ng batas. Kung namatay na ang magulang, saka lang nalilipat ang karapatan sa mana at mana na ito ay equally divided sa lahat ng lehitimong anak, regardless ng age, sex at iba pang circumstances dahil ang batas ang nagtatakda nito known as “LEGITIMES”. Ang LEGITIME ay ang karapatan ng tagapagmana o heir na magmana sa ari-arian ng kanyang magulang na nakareserba ng batas para sa kanya. Hindi ito pwedeng mabago, mabawasan o madagdagan ng sinuman ng hindi naayon sa New Civil Code dahil ito ay fix na ng batas. Pwede lamang itong i-waive ng tagapagmana kung patay na ang magulang niya at kailangan ito ay nakasulat at ang tagapagmana ay nakapirma. Ayon sa Article 962 ng New Civil Code, ang mga magkakamag-anak in the same degree ay magmamana in equal shares:

Article 962. In every inheritance, the relative nearest in degree excludes the more distant ones, saving the right of representation when it properly takes place.

Relatives in the same degree shall inherit in equal shares, subject to the provisions of article 1006 with respect to relatives of the full and half blood, and of article 987, paragraph 2, concerning division between the paternal and maternal lines. (912a)

Kung may kaugalian na o customs ng pagbibigay ng mana galing sa magulang para sa panganay na kapatid na lalaki lamang at hindi pagbibigay ng mana sa ibang kapatid, hindi ito pwedeng ipatupad sa korte dahil ito ay labag sa Article 962 of the New Civil Code. Ang ganitong kaugalian o custom ang hindi pinapayagan ng batas.

Kung gusto nyo na magkonsulta tungkol sa mana o inheritance at kailangan na dokumento dito, register at my website at www.e-lawyersonline.com.

Visit and also like my FB page E-Lawyers Online. Ito ang link http://www.facebook.com/E.Lawyers.Online.


Leave a Reply