Sponsored Links
Advertisement

Paano Malilipat Ang Titulo Ng Lupa Sa Anak?


“PAANO KO ATTY. MALILIPAT ANG TITULO NG LUPA NG MGA NAMATAY NAMIN MAGULANG SA AMING MAGKAKAPATID, ANONG MADALI PO BA NA PARAAN?”

ANG LUPA, CONDO, KOTSE, DEPOSITO SA BANKO AT IBA PANG ARI-ARIANG KATULAD NG SHARES OF STOCK NG ISANG NAMATAY NA TAO AY MAIILIPAT SA NAME O PANGALAN NG KANYANG TAGAPAGMANA NA HINDI NA DADAAN SA KORTE SA PAMAMAGITAN NG LEGAL NA DOKUMENTO NA PIRMADO NG LAHAT NG MGA TAGAPAGMANA NA KUNG TAWAGAN AY AFFIDAVIT OF SELF-ADJUDICATION BY SOLE HEIR O EXTRA-JUDICIAL SETTLEMENT OF ESTATE. PAGKATAPOS PIRMAHAN ANG NASABING LEGAL NA DOKUMENTO, KAILANGAN AY BAYARAN ANG ESTATE TAX NA ITINALAGA NG BATAS UPANG MAILIPAT ITO.

Kung naiwan na tagapagmana ay iisa o kaya ang mga tagapagmana ay marami pero sila ay may understanding o agreement kung paano hahatiin ang mga naiwan na lupa, condo, kotse, deposito sa banko at iba pang ari-arian katulad ng shares of stock ng kamag-anak na namatay, ano ba ang legal na dokumento dito. Ganito ang query ng isang reader ng E-Lawyers Online:

“Atty., matagal na po kami sa abroad at may naiwan na lupa ang magulang namin. Gusto namin magkakaptid na ilipat sa mga pangalan namin pero hindi namin alam ano ba ang dokumento na kailangan at proseso?”

Kung namatay ang isang tao, automatic na nalilipat ang ownership ng kanyang ari-arian sa kanyang mga tagapagmana. Ngunit kung pormal itong ililipat, kailangan ang isang legal na dokumento para ito ay malipat. Kung nag-iisa ang tagapagmana, ang kailangan na dokumento na kanyang pirmahan ay Affidavit of Self-Adjudication of Sole Heir. Kung ang mga tagapagmana naman ay nagkakasundo sa paghahati ng mana, sila naman ay lahat pipirma sa legal na dokumento “Extrajudicial Settlement of Estate”. Sa nasabing legal dokumento, doon nila sasabihin kung paano hahatiin ang mga ari-arian na naiwan ng namatay at kanino ito ipapangalan.

Ito ay dapat ipanonotaryo ito sa Notary Public. Bago ito ipaparehistro sa Registry of Deeds kung saan makikita ang nasabing lupa o ari-arian, kailangan muna ng mga tagapagmana na bayaran ang sinasabing Estate Tax. Ang estate tax ay isang buwis na binabayaran sa gobyerno upang malipat ang mga ari-arian ng namatay papunta sa mga tagapagmana nito.  Ayon sa bagong batas na Train Law o Republic Act No. 10963 kung saan naging mas mababa ang estate tax, ginawa ito na flat rate na 6% under Section 23:

Section 23. Section 84 of the NIRC is hereby amended to read as follows. Rates of Estate Tax. There shall be levied, assessed, collected and paid upon the transfer of the net estate as determined in accordance with Sections 85 and 86 of every decedent, whether resident or nonresident of the Philippines, a tax of six percent (6%)based on the value of such net estate.

Paano ba nalalaman ang “value of net estate”? Macocompute mo ang net estate sa pamamagitan ng pag-add mo ng lahat ng value ng ari-arian ng namatay (gross estate) at i-deduct mo ang mga allwed deductions dito katulad ng standard P5,000,000.00 deduction at ang difference nito ay ang tinatawag na “net estate”. Halimbawa, kung may naiwan na lupa worth P6,000,000.00 ang namatay at may standard deduction na P5,000,000.00, ang kanyang net estate tax ay P1,000,000.00 at ang estate tax na flat rate na 6% ay P60,000.00.

Hindi matratransfer ang ari-arian ng namatay dahil kailangan na munang magbayad sa BIR ng “estate tax”. In a Supreme Court case, the High Court ruled that a judge commits a grave abuse of discretion when he orders a partial distribution of the estate without the payment of estate taxes. [Vera vs. Navarro, No. L-27745, October 18, 1977]

Under the Train Law, ang mga tagapagmana ay hindi na kailangan magfile ng notice of death sa BIR pero kailangan na niyang bayaran ang estate tax within 1 year mula sa araw ng pagkamatay. Kung hindi ito agad nabayaran ay magkakaroon ito ng penalty/surcharge of the estate tax due at interest per annum. Kung nabayaran ito sa BIR, sila ay magbibigay ng BIR Certificate Authorizing Registration (CAR) bilang pahintulot sa paglipat ng titulo ng lupa sa pangalan ng mga tagapagmana na nakalagay sa mga nasabing dokumento.

Bukod dito, kailangan din na bayaran ang transfer tax sa munisipyo o city base sa computation nila at bayaran ng buo ang mga amilyar o real estate taxes. Kung nabayaran na ang transfer tax at real estate tax, ang City Treasurer ay magbibigay ng Tax Clearance at Certification of Transfer Tax Payment bilang pahintulot sa paglipat ng titulo ng lupa sa pangalan ng mga tagapagmana.

Ang Registry of Deeds ay hindi irerehistro ang “Extrajudicial Settlement of Estate” at ililipat ang pangalan ng titulo sa mga tagapagmana kung wala ang BIR Certificate Authorizing Registration (CAR), Tax Clearance at Certification of Transfer Tax Payment.


Leave a Reply